Ιερός Ναός Αγίου Σπυρίδωνος Ν. Ιωνίας

Άρθρα

by Immanuel Wallerstein , 15-12- 2012.
[ http://www.iwallerstein.com/austerity-cost

Everywhere, austerity is the demand of the day. To be sure, there are seeming exceptions for the moment in a few countries – China, Brazil, the Gulf states, and possibly a few others. But these are exceptions to a demand that pervades the world-system today. In part, this demand is absolutely phony. In part, it reflects a real economic problem. What are the issues?
On the one hand, the incredible wastefulness of a capitalist system has indeed led to a situation in which the world-system is threatened by its real inability to continue to consume globally at the level at which the world has been doing it, especially since the absolute level of consumption is constantly increasing. We are indeed exhausting basic elements for human survival, given the consumerism that has been the basis of our productive and speculative activities.
On the other hand, we know that global consumption has been highly unequal, both among countries and within countries. Furthermore, the gap between the current beneficiaries and the current losers has been persistently growing. These divergences constitute the fundamental polarization of our world-system, not only economically, but politically and culturally.
This is no longer much of a secret to the world’s populations. Climate change and its consequences, food and water shortages and their consequences are visible to more and more people, many of whom are beginning to call for a shift in civilizational values – away from consumerism.
The political consequences are indeed quite worrisome to some of the biggest capitalist producers, who are realizing that they no longer have a tenable political position, and therefore they face the inevitable shutdown of their ability to command resources and wealth. The current demand for austerity is a sort of last-ditch effort to hold back the tide of the structural crisis of the world-system.
The austerity that is being practiced is an austerity imposed on the economically weaker parts of the world populations. Governments are seeking to save themselves from the prospect of bankruptcies and to shield mega-corporations (especially but not only mega-banks) from paying the price (lost revenue) of their egregious follies and self-inflicted wounds. The way they are trying to do this is essentially by cutting back (if not eliminating altogether) the safety nets that were historically erected to save individuals from the consequences of unemployment, serious illness, housing foreclosures, and all the other concrete problems that people and their families regularly face.
  Those who seek short-term advantage continue to play the stock market in constant and fast trading. But this is a game that is dependent in the middle run upon the ability to find purchasers for the products on sale. And effective demand is steadily disappearing, both precisely because of these cutbacks in safety nets and because of the massive fear that there are still more cutbacks coming.
The proponents of austerity have been regularly assuring us that we are turning the corner or will soon do so, and that a revived general prosperity will return. However, we have not in fact been turning this mythical corner, and the promises of revival are becoming ever more modest and projected to take ever longer.
There are also those who think that a social-democratic solution is available. Instead of austerity, we should augment government spending and tax the wealthier segments of the population. Even if this were politically realizable, would it do the trick?

The proponents of austerity have one plausible argument. There aren’t enough world resources to sustain the level of consumption everyone wants as more and more individuals demand politically to be among the higher consumers.
This is where the exceptions to which I referred come in. They are at the moment expanding the numbers of high consumers, not merely shifting the geographic location of high consumers. The countries that have been “exceptions” are thereby increasing the economic dilemmas, not resolving them. There are only two ways out of the real dilemma involved in this structural crisis.  * One is to establish a non-capitalist authoritarian world-system which will use force and deception rather than the “market” to permit and augment the inegalitarian world distribution of basic consumption.

The other is to change our civilizational values.
In order to realize a relatively democratic and relatively egalitarian historical system in which to live, we do not need “growth” but what is being called in Latin America buen vivir. What this means is engaging in continued rational discussion about how the whole world can allocate the world’s resources such that we all not only have what we really need to survive but also preserve the possibility for future generations to do the same.

For some parts of the world’s populations, it means their children will “consume” less; for others, they will “consume” more. But in such a system, we can all have the “safety net” of a life guaranteed by the social solidarity that such a system makes possible.
The next 20 to 40years will see an enormous political battle, not about the survival of capitalism (which has exhausted its possibilities as a system) but about what kind of system we shall collectively “choose” to replace it – an authoritarian model that imposes continued (and expanded) polarization or one that is relatively democratic and relatively egalitarian.

Παντού πλέον, η λιτότητα είναι το ζητούμενο της εποχής. Για να είμαστε ακριβείς, υπάρχουν φωτεινές εξαιρέσεις προς το παρόν σε μερικές χώρες -Κίνα, Βραζιλία, χώρες του Κόλπου και πιθανόν μερικές άλλες. Αλλά αυτές σήμερα είναι εξαιρέσεις, σε μια παγκοσμίως κυρίαρχη τάση. Εν μέρει αυτή η τάση είναι εντελώς προσχηματική, εν μέρη αντανακλά ένα πραγματικό οικονομικό πρόβλημα. Ποιο είναι όμως αυτό;

Απ’ τη μία πλευρά η απίστευτη σπατάλη του καπιταλιστικού συστήματος έχει όντως οδηγήσει σε μια κατάσταση κατά την οποία το σύστημα παγκοσμίως απειλείται από την πραγματική του αδυναμία να συνεχίσει να καταναλώνει παντού στη Γη στον ίδιο βαθμό που συνήθιζε μέχρι τώρα, ειδικά όσο η οριακή κατανάλωση βαίνει σταθερά αυξανόμενη. Είναι αληθές ότι εξαντλούμε τα βασικά στοιχεία της ανθρώπινης επιβίωσης, δεδομένου του καταναλωτισμού που υπήρξε η βάση των παραγωγικών αλλά και των κερδοσκοπικών δραστηριοτήτων.

Απ’ την άλλη, γνωρίζουμε ότι η κατανάλωση παγκοσμίως ήταν εξαιρετικά άνιση, και μεταξύ των κρατών και στο εσωτερικό τους. Επιπλέον, το χάσμα μεταξύ των ευνοημένων αυτή τη στιγμή και των αποκλεισμένων συστηματικά αυξάνεται. Αυτές οι ανισότητες συνιστούν τη ρίζα της έντασης στο διεθνές σύστημα, όχι μόνο οικονομικά αλλά και πολιτικά και πολιτιστικά.
Δεν αποτελεί πια μυστικό για τον πληθυσμό παγκοσμίως: η κλιματική αλλαγή και οι συνέπειές της, ο περιορισμός των αποθεμάτων νερού και τροφής και οι αντίστοιχες επιπτώσεις είναι ορατές σε όλο και περισσότερους ανθρώπους, πολλοί από τους οποίους καλούν σε αλλαγή πολιτιστικών αξιών και αποστασιοποίηση από τον καταναλωτισμό.

Οι πολιτικές συνέπειες είναι άξιες σοβαρής ανησυχίας για μερικές από τις μεγαλύτερες καπιταλιστικές χώρες-παραγωγούς, που αντιλαμβάνονται πως δεν κατέχουν πλέον τα μέσα να στηρίξουν τη παγκόσμια θέση τους και χάνουν τη δυνατότητα να κυριαρχούν στις πλουτοπαραγωγικές πηγές και στη δημιουργία πλούτου.  Η τρέχουσα τάση για λιτότητα είναι μια μόνο ήσσων και εκ των βραχυπρόθεσμων προσπαθειών να περιορίσουν τη δομική κρίση του διεθνούς συστήματος.

Η λιτότητα που εφαρμόζεται ασκείται στα κατώτερα οικονομικά στρώματα του πληθυσμού παγκοσμίως. Οι κυβερνήσεις σκοπεύουν να διασώσουν εαυτούς από τη χρεοκοπία και να προστατεύσουν τις μεγάλες επιχειρήσεις (συγκεκριμένα -αλλά όχι μόνο- τις μεγάλες τράπεζες) από το κόστος των επαναλαμβανόμενων αστοχιών τους και κάθε λογής αυτοτραυματισμούς. Ο τρόπος με τον οποίο προσπαθούν να το επιτύχουν είναι περικόπτοντας (αν όχι διαλύοντας) το δίκτυο κοινωνικής ασφάλειας που δημιουργήθηκε για να στηρίζει τον καθένα από τις συνέπειες της ανεργίας, των σοβαρών ασθενειών, των οικογενειακών βαρών και όλων των άλλων σοβαρών προβλημάτων που οι οικογένειες αντιμετωπίζουν υπό κανονικές συνθήκες.

Όσοι αποσκοπούν σε βραχυπρόθεσμα οφέλη συνεχίζουν να παίζουν στις χρηματαγορές με ρυθμό συστηματικό και ταχύτατο. Αλλά αυτό το παιχνίδι βασίζεται σε οριακά έσοδα και κυρίως στη δυνατότητα να βρεθούν αγοραστές των προϊόντων. Η δραστική ζήτηση μειώνεται σταθερά και λόγω των περικοπών στις κοινωνικές δαπάνες και λόγω του μαζικού φόβου ότι έρχονται περισσότερες περικοπές.

Οι υπερασπιστές της λιτότητας συνεχώς μας καθησυχάζουν πως σύντομα οι θυσίες τελειώνουν και η γενική ευημερία βρίσκεται προ των πυλών. Παρ’ όλα αυτά, ούτε οι θυσίες σταματούν, ούτε το κλίμα ευημερίας επανέρχεται. Αντιθέτως, φαίνεται ότι θα καθυστερήσει αρκετά ακόμα.
Υπάρχουν επίσης και αυτοί που θεωρούν πως μια σοσιαλδημοκρατική λύση είναι δυνατή. Δηλαδή πως αντί για λιτότητα πρέπει να αυξήσουμε τις δημόσιες δαπάνες και να φορολογήσουμε το πλουσιότερο μέρος του πληθυσμού. Ακόμα και αν αυτό ήταν πολιτικά βάσιμο, θα έλυνε μαγικά το πρόβλημα;

Οι υπερασπιστές της λιτότητας έχουν ένα εύλογο επιχείρημα: δεν υπάρχουν αρκετές πλουτοπαραγωγικές πηγές στο πλανήτη να διαθέσουν ένα βιώσιμο μοντέλο κατανάλωσης που θέλει ο καθένας, μιας και όλο και περισσότεροι πολίτες ζητούν πολιτικά να βρίσκονται μεταξύ των μεγάλων-καταναλωτών.
Εδώ βρίσκονται οι εξαιρέσεις στις οποίες αναφέρθηκα αρχικά: στην παρούσα συγκυρία επεκτείνουν τους αριθμούς των μεγάλων καταναλωτών. Οι χώρες-«εξαιρέσεις» βρίσκονται εκ των πραγμάτων αντιμέτωπες με μεγαλύτερα οικονομικά διλήμματα τα οποία δεν μπορούν να επιλύσουν.
Υπάρχουν μόνο δύο δρόμοι σχετικά με τα πραγματικά διλήμματα σε αυτή τη δομική κρίση:
Ο πρώτος είναι να εγκαθιδρυθεί ένα μη-καπιταλιστικό αυταρχικό παγκόσμιο σύστημα που θα χρησιμοποιήσει τη βία και την εξαπάτηση αντί για την «αγορά» για να επιτρέψει και να αυξήσει την άνιση παγκόσμια διανομή των βασικών καταναλωτικών αγαθών.
Ο άλλος είναι να αλλάξουμε τις πολιτισμικές μας αξίες.
Για να καταφέρουμε να ζήσουμε σε ένα σχετικά δημοκρατικό και σχετικά εξισωτικό ιστορικό σύστημα, δε χρειαζόμαστε την οικονομική ανάπτυξη τόσο, όσο αυτό που αποκαλούν στην λατινική Αμερική «buen vivir» (την ευζωία). Αυτό κατ’ ουσία απαιτεί δέσμευση σε διαρκή ορθολογικό διάλογο αναφορικά με το πώς οι κοινωνίες παγκοσμίως μπορούν να κατανείμουν τις πλουτοπαραγωγικές πηγές ανά το κόσμο με τρόπο τέτοιο ώστε όχι μόνο να έχουμε τα αναγκαία προς επιβίωση, αλλά και οι επόμενες γενιές να έχουν τη δυνατότητα να πράξουν το ίδιο.

Για κάποια κομμάτια του παγκόσμιου πληθυσμού, σημαίνει ότι τα παιδιά τους θα «καταναλώσουν» λιγότερο και για κάποια άλλα ότι θα «καταναλώσουν» περισσότερο. Αλλά σε ένα τέτοιο σύστημα θα μπορούμε όλοι να έχουμε το «δίχτυ ασφαλείας»  μιας ζωής εγγυημένης από την κοινωνική αλληλεγγύη που το εν λόγω σύστημα κάνει εφικτή.

Τα επόμενα 20 με 40 χρόνια θα δούμε μια τεράστια πολιτική μάχη, όχι σχετικά με την επιβίωση του καπιταλισμού (που δεν έχει πλέον εναλλακτικές να προσφέρει) αλλά σχετικά με το είδος του συστήματος που συλλογικά θα «επιλέξουμε» για να τον αντικαταστήσουμε: ένα αυταρχικό μοντέλο που επιβάλλει συστηματική (και αυξανόμενη) πόλωση ή ένα σύστημα που είναι δημοκρατικότερο και κοινωνικά δικαιότερο…

Άρθρα

Αρέσει σε %d bloggers: