Ιερός Ναός Αγίου Σπυρίδωνος Ν. Ιωνίας

Αρχική » Άρθρα » Europe’s Social Contract, Lying in Pieces

Europe’s Social Contract, Lying in Pieces


By DAVID C. UNGER- Published: June 8, 2013

What began as a debt and currency crisis in the European Union risks becoming a crisis of liberal democracy itself. Four years of grinding austerity across much of the Continent has caused millions of middle- and working-class voters to lose faith in the ability of mainstream political parties to protect their basic interests.It would be a sad paradox if the European movement, conceived in the ruins of fascism and two world wars, and for decades democracy’s best advertisement to the Communist East, undermined its democratic achievements in pursuit of a perverse economic dogma.
With few exceptions, Europe’s mainstream center-left parties, which long positioned themselves as defenders of society’s most vulnerable, are taking it in the teeth politically. The Democrats in Italy, the Socialists in France and Spain, and the Greek socialist party known as Pasok, having committed to many more years of cuts in social spending, are increasingly out of touch with the desperate situation of young people without job prospects, homeowners unable to keep up with their bills, and older workers facing long-term unemployment, later retirement ages and pension cutbacks.
The victims are visible almost anywhere you go in Mediterranean Europe. You see shuttered groceries and clothing shops, abandoned restaurants, idled factories and half-built housing developments overgrown with weeds. Newspapers carry heartbreaking stories of families evicted from modest apartments, people losing their jobs and then their health benefits, young and not-so-young women turning to prostitution to make ends meet, even suicides by self-immolation.
Most people in Greece, Portugal and Spain personally know someone whose former middle-class life has been destroyed by the combined effects of recession and government austerity policies. In the midst of this destruction, many mainstream politicians still prefer to pretend that this is just a normal business-cycle downturn that will pass.
The European Union’s recent offer to let Spain, France and five other hard-pressed nations extend their budget-cutting deadlines is not nearly enough. These countries need to stimulate their economies, not merely slow down their economic contraction.

(And while it is refreshing that the International Monetary Fund now acknowledges that it underestimated the negative effects of Greece’s first bailout and austerity program, it shows no inclination to reduce the similarly negative effects of the successor program now in place.)
Perhaps it is not surprising that millions of disillusioned supporters of centrist parties now cast protest votes for populist fringe movements that echo popular anger even though they offer few practical policy alternatives.

Movements as diverse as Greece’s neo-fascist Golden Dawn, Italy’s anarchist Five Star Movement, France’s anti-Arab National Front and Britain’s Europhobic United Kingdom Independence Party have little in common ideologically. Their one shared feature is that they have little respect for the liberal democratic values that have defined and shaped postwar Europe. And growing electoral support is turning them into powerful players.
Last year in Greece, and this year in Italy, protest parties attracted so much support that no mainstream party emerged from national elections with enough votes to form a government. Italian politicians and newspaper editors who once dismissed the Five Star Movement as a joke led by a former comedian have been forced to change their tune. Many voters see it as an alternative to traditional parties that have made their lives worse by endorsing tax increases for working- and middle-class families, higher utility bills and delayed retirement eligibility.
Both Greece and Italy eventually cobbled together unnatural and unstable coalitions of recycled center-left and center-right politicians, many of whom had spent two decades attacking one another’s morals and integrity. It is hard to imagine how these odd-couple coalitions can rally public support for politically difficult structural reforms.
After World War II, Socialist and Christian Democratic parties jointly fashioned safety net programs that reduced poverty, enhanced living standards, reduced inequality and made European social policy the envy of much of the developed world. That social contract now appears to be shredded.
Europe’s conservative parties, like Republicans in the United States, have, for the most part, turned into shrill apostles of austerity at almost any social cost.

The shock is that European socialist parties have largely shrugged and acquiesced, instead of fighting to protect their traditional constituents. For that, they are paying a stiff political price, though their ouster from power is scant consolation for the millions of Europeans facing the long-term prospect of poverty and despair. Given how the European Union is structured, German austerity policies might have prevailed anyway. But its victims would not have felt as politically abandoned as they do today, nor as tempted by anti-democratic fringe movements.
Mainstream center-right parties like Britain’s Conservatives and France’s Union for a Popular Movement cannot afford complacency either. Right-wing groups like Golden Dawn, the National Front and the United Kingdom Independence Party are successfully wooing away many of their voters, and imitating those parties’ immigrant-bashing and Europhobia will not do much to stanch that flow.
The Germans, too, should be nervous. They have benefited from the austerity policies in a temporary and narrow sense, by reducing the tax burden of bailouts and gaining an export edge from the rest of the euro zone’s weakness. But these policies are perhaps irrevocably changing the Europe that Germans live and trade in. While the debt crisis seems to be in temporary remission for now, the larger crisis of European governance and democracy is visibly deepening.
In the decades after the First World War, most continental European governments responded to economic crisis with variants of austerity and ended up losing liberal democracy. That is a history that Europe must take care not to repeat.

Αυτό που ξεκίνησε ως μια κρίση χρέους και νομισματική κρίση στην Ευρωπαϊκή Ένωση κινδυνεύει να γίνει κρίση της φιλελεύθερης δημοκρατίας. Τέσσερα χρόνια επαχθούς λιτότητας σε πολλά μέρη της ηπείρου έχουν κάνει εκατομμύρια ψηφοφόρους της μεσαίας και της εργατικής τάξης να χάσουν την εμπιστοσύνη  τους στην ικανότητα των βασικών πολιτικών κομμάτων για την προστασία των βασικών συμφερόντων τους, γράφει ο David C. Unger.Θα ήταν παράδοξα θλιβερό αν το ευρωπαϊκό κίνημα, το οποίο σχεδιάστηκε στα ερείπια του φασισμού και δύο παγκοσμίων πολέμων και υπήρξε επί δεκαετίες η καλύτερη διαφήμιση στην κομμουνιστική Ανατολή, υπονόμευε τις δημοκρατικές κατακτήσεις του στην προσπάθεια επίτευξης ενός οικονομικά διεστραμμένου δόγματος.
Με ελάχιστες εξαιρέσεις, τα κυρίαρχα κεντροαριστερά κόμματα της Ευρώπης, τα οποία θεωρούν εδώ και χρόνια ότι υπερασπίζονται τους πιο ευάλωτους της κοινωνίας, πληρώνουν πολιτικά τις συνέπειες. Οι Δημοκρατικοί στην Ιταλία, οι Σοσιαλιστές στη Γαλλία και την Ισπανία και το ελληνικό σοσιαλιστικό κόμμα, το ΠΑΣΟΚ, έχοντας δεσμευτεί για πολλά περισσότερα χρόνια στις περικοπές των κοινωνικών δαπανών, χάνουν όλο και περισσότερο την επαφή με την απελπιστική κατάσταση των νέων χωρίς προοπτικές απασχόλησης, τους ιδιοκτήτες σπιτιών που δεν μπορούν να πληρώσουν τους λογαριασμούς τους και τους μεγαλύτερους ηλικιακά  εργαζόμενους που αντιμετωπίζουν τη μακροχρόνια ανεργία, τη συνταξιοδότηση σε μεγαλύτερη ηλικία και τις περικοπές συντάξεων.

Τα θύματα είναι ορατά σχεδόν παντού στη Μεσογειακή Ευρώπη. Βλέπετε κλειστά παντοπωλεία και καταστήματα ένδυσης, εγκαταλελειμμένα εστιατόρια, έρημα εργοστάσια και μισοτελειωμένα συγκροτήματα κατοικιών γεμάτα αγριόχορτα. Οι εφημερίδες γράφουν σπαρακτικές ιστορίες οικογενειών που εκδιώχθηκαν από μέτρια διαμερίσματα, ανθρώπους που χάνουν τις δουλειές τους και στη συνέχεια τα οφέλη για την υγεία τους, νέες και μεγαλύτερες γυναίκες που στρέφονται στην πορνεία για να τα βγάλουν πέρα, ακόμη και για ανθρώπους που αυτοπυρπολούνται.

Οι περισσότεροι άνθρωποι στην Ελλάδα, την Πορτογαλία και την Ισπανία γνωρίζουν προσωπικά κάποιον του οποίου η πρώην ζωή στη μεσαία τάξη έχει καταστραφεί από τις συνδυασμένες επιπτώσεις της ύφεσης και των πολιτικών λιτότητας της κυβέρνησης. Στη μέση αυτής της καταστροφής, πολλοί πολιτικοί εξακολουθούν να προτιμούν να προσποιούνται ότι αυτός είναι απλά ένας κανονικός επιχειρηματικός κύκλος ύφεσης που θα περάσει.

Η πρόσφατη προσφορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης να αφήσει την Ισπανία, τη Γαλλία και άλλα πέντε πιεσμένα έθνη να επεκτείνουν τις προθεσμίες στις περικοπές του προϋπολογισμού  τους δεν είναι αρκετή. Οι χώρες αυτές πρέπει να τονώσουν τις οικονομίες τους και όχι μόνο να επιβραδύνουν την οικονομική συρρίκνωση τους.

(Και ενώ είναι ελπιδοφόρο το ότι το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο αναγνώρισε πως υποτίμησε τις αρνητικές συνέπειες της πρώτης διάσωσης στην Ελλάδα και το πρόγραμμα λιτότητας, δεν δείχνει καμία διάθεση να μειώσει τα παρόμοια αρνητικά αποτελέσματα του διαδόχου προγράμματος που το αντικατέστησε).
Ίσως δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι εκατομμύρια απογοητευμένοι υποστηρικτές των κεντρώων κομμάτων  δίνουν τώρα ψήφους διαμαρτυρίας σε λαϊκιστικά περιθωριακά κινήματα που εκφράζουν τη λαϊκή οργή, ακόμη κι αν προσφέρουν μερικές πρακτικές εναλλακτικές πολιτικές.

Κινήματα τόσο διαφορετικά όσο η νεο-φασιστική Χρυσή Αυγή στην Ελλάδα, το αναρχικό Κίνημα των Πέντε Αστέρων στην Ιταλία, το αντι-αραβικό Εθνικό Μέτωπο στη Γαλλία και το ευρωφοβικό Κόμμα Ανεξαρτησίας του Ηνωμένου Βασιλείου στη Βρετανία, έχουν ελάχιστα κοινά στην ιδεολογία. Ένα κοινό χαρακτηριστικό τους είναι ότι σέβονται ελάχιστα τις φιλελεύθερες δημοκρατικές αξίες που έχουν καθορίσει και διαμορφώσει τη μεταπολεμική Ευρώπη. Και η αυξανόμενη εκλογική υποστήριξη τα μετατρέπει σε ισχυρούς παίκτες.

Πέρυσι στην Ελλάδα, και φέτος στην Ιταλία, τα κόμματα διαμαρτυρίας κέρδισαν τόσο μεγάλη υποστήριξη ώστε κανένα κυρίαρχο κόμμα που  προέκυψε από τις εθνικές εκλογές δεν συγκέντρωσε αρκετές ψήφους για να σχηματίσει κυβέρνηση. Οι ιταλοί πολιτικοί και εκδότες εφημερίδων που κάποτε απέρριπταν το Κίνημα Πέντε Αστέρων ως αστείο, με επικεφαλής έναν πρώην κωμικό, αναγκάστηκαν να αλλάξουν στάση. Πολλοί ψηφοφόροι το βλέπουν ως μια εναλλακτική λύση στα παραδοσιακά κόμματα που έχουν χειροτερέψει  τη ζωή τους, υιοθετώντας φορολογικές αυξήσεις για την εργατική και τη μεσαία τάξη, υψηλότερους λογαριασμούς σε υπηρεσίες κοινής ωφελείας και παράταση του ορίου συνταξιοδότησης.

Τόσο η Ελλάδα όσο και η Ιταλία έχτισαν τελικά αφύσικους και ασταθείς συνασπισμούς , ανακυκλώνοντας πολιτικούς της κεντροαριστεράς και της κεντροδεξιάς, πολλοί από τους οποίους είχαν περάσει δύο δεκαετίες με το να ανταλλάσουν επιθέσεις για το ήθος και την ακεραιότητά τους. Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς πώς αυτά οι περίεργοι συνασπισμοί μπορεί να συσπειρώσουν τη δημόσια στήριξη για τις πολιτικά δύσκολες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις.

Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, το Σοσιαλιστικό και το Χριστιανοδημοκρατικό κόμμα διαμόρφωσαν από κοινού προγράμματα ασφάλειας που μείωσαν τη φτώχεια, ενίσχυσαν το βιοτικό επίπεδο, μείωσαν την ανισότητα και έκαναν την ευρωπαϊκή κοινωνική πολιτική κάτι αξιοζήλευτο για μεγάλο μέρος του ανεπτυγμένου κόσμου. Αυτό το κοινωνικό συμβόλαιο τώρα φαίνεται να έχει κατακερματιστεί.
Τα Συντηρητικά κόμματα της Ευρώπης, όπως και οι Ρεπουμπλικάνοι στις Ηνωμένες Πολιτείες, έχουν, ως επί το πλείστον, μετατραπεί σε έντονους υπερασπιστές της λιτότητας με σχεδόν οποιοδήποτε κοινωνικό κόστος.

Το σοκ είναι ότι τα ευρωπαϊκά σοσιαλιστικά κόμματα έχουν σε μεγάλο βαθμό υποχωρήσει και συναινέσει, αντί να αγωνίζονται για την προστασία των παραδοσιακών συστατικών τους. Γι ‘αυτό και πληρώνουν ένα σκληρό πολιτικό τίμημα, αν και η αποπομπή τους από την εξουσία είναι ελάχιστη παρηγοριά για τα εκατομμύρια των Ευρωπαίων που αντιμετωπίζουν την μακροπρόθεσμη προοπτική της φτώχειας και της απελπισίας.

Δεδομένης της δομής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η γερμανική πολιτική λιτότητας θα μπορούσε να επικρατήσει έτσι κι αλλιώς. Εντούτοις, τα θύματα της δεν θα αισθάνονταν πολιτικά εγκαταλελειμμένα, όπως σήμερα, ούτε θα έλκονταν από τα αντι-δημοκρατικά κινήματα του περιθωρίου.
Τα κυρίαρχα κεντροδεξιά κόμματα, όπως οι Συντηρητικοί της Βρετανίας και η Ένωση για ένα Λαϊκό Κίνημα της Γαλλίας, δεν αντέχουν τον εφησυχασμό. Οι Δεξιές ομάδες, όπως η Χρυσή Αυγή, το Εθνικό Μέτωπο και το Κόμμα Ανεξαρτησίας του Ηνωμένου Βασιλείου αποπλανούν πολλούς από τους ψηφοφόρους τους και το ότι μιμούνται την επιθετική μεταναστευτική πολιτική και τον ευρωσκεπτικισμό δεν βοηθά στο να σταματήσει αυτή η ροή.
Οι Γερμανοί, επίσης, θα πρέπει να είναι νευρικοί. Έχουν επωφεληθεί από τις πολιτικές λιτότητας με μια προσωρινή και στενή έννοια του όρου, μειώνοντας τη φορολογική επιβάρυνση των διασώσεων και αποκτώντας ένα πλεονέκτημα στις εξαγωγές από την υπόλοιπη αδυναμία της ευρωζώνης. Αλλά αυτές οι πολιτικές ίσως να αλλάζουν αμετάκλητα την Ευρώπη όπου ζουν και κάνουν εμπορικές συναλλαγές οι Γερμανοί. Ενώ η κρίση χρέους φαίνεται να είναι σε προσωρινή ύφεση προς το παρόν, η μεγαλύτερη κρίση της ευρωπαϊκής διακυβέρνησης και δημοκρατίας είναι φανερό ότι βαθαίνει.
Στις δεκαετίες μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, οι περισσότερες ηπειρωτικές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ανταποκρίθηκαν στην οικονομική κρίση με  παραλλαγές της λιτότητας και κατέληξαν να χάσουν τη φιλελεύθερη δημοκρατία. Αυτή είναι μια ιστορία που η Ευρώπη θα πρέπει να φροντίσει να μην επαναληφθεί.


Αρέσει σε %d bloggers: